De Bond van Orkestdirigenten en Instructeurs (BvOI) luidt de noodklok
De basis voor talentontwikkeling in de klassieke muziekwereld dreigt volledig te verdwijnen. Na de bezuinigingen op lokale muziekscholen en kunstencentra sinds 2010, heeft het uitblijven van subsidies van het Fonds voor Cultuurparticipatie de situatie verergerd. De conclusie is onontkoombaar: zonder een solide infrastructuur voor talentontwikkeling, riskeren we een generatie muzikale talenten te verliezen.
Het is hoog tijd dat de discussie zich niet langer beperkt tot de enge definitie van ‘klassieke’ muziek, zoals deze momenteel wordt gevoerd. De BvOI benadrukt dat we de bredere context moeten zien, ofwel de gehele keten: lokale en regionale (amateur)orkesten, grote ensembles en koren vormen de ruggengraat en humuslaag van onze muziekcultuur. Het subsidiebeleid moet daarom gericht zijn op het herstel en de opbouw van deze cruciale structuren. Zoals het rapport ‘Revitalisering amateurkunst‘ aangeeft, hebben we te lang toegelaten dat de basis van de amateurkunst werd wegbezuinigd. Nu, na meer dan 30 jaar, worden we geconfronteerd met de bittere realiteit dat dit hersteld moet worden. We hebben kostbaar muzikaal potentieel weggegooid.
Van behoud naar vernieuwing: een oproep tot actie
De BvOI pleit voor een doortastende transitie die de structuren voor talentontwikkeling nieuw leven inblaast. Deze transitie moet niet vast blijven zitten aan het idee van ‘klassieke muziek’ alleen. Hoewel het van onschatbare waarde is om muzikaal erfgoed te behouden en de werken van overleden componisten te blijven spelen, moet onze blik ook gericht zijn op de toekomst. We moeten inzetten op een dynamische, inclusieve aanpak die programma’s ontwikkelt rond actuele maatschappelijke thema’s en diverse muzikale genres. Zo kunnen orkesten een breder en jonger publiek aanspreken, en een podium bieden aan zowel traditionele als moderne componisten en artiesten. Zonder een sterke opleidingsinfrastructuur en betaalbare speelplekken blijven deze ambities echter luchtkastelen.
Aanbevelingen voor een robuuste talentontwikkeling structuur
- Herstel van muziekscholen en jeugdorkesten: Lokale en regionale muziekscholen en jeugdorkesten zijn de broedplaatsen van toekomstig talent. Het herstel en de versterking van deze infrastructuur zijn van cruciaal belang voor het ontdekken en ontwikkelen van jong muzikaal talent.
- Mentorship en coaching: Ervaren musici en dirigenten moeten de kans krijgen om jonge talenten te begeleiden en te coachen, zowel in technische vaardigheden als in artistieke en professionele ontwikkeling. Dit moet lokaal beginnen en doorgroeien naar regionale en nationale niveaus.
- Samenwerking met conservatoria: Door nauwe samenwerkingen tussen orkesten en conservatoria kunnen studenten waardevolle praktijkervaring opdoen via gezamenlijke projecten, stages en uitwisselingsprogramma’s. Dit houdt talent in Nederland en versterkt onze nationale cultuur. Leg de rol en de financiering daarvan dan ook in het HBO-onderwijs.
- Talentontwikkelingsfondsen: Specifieke fondsen voor talentontwikkeling, beschikbaar voor beurzen, masterclasses, workshops en internationale uitwisselingen, zijn essentieel om jonge musici de middelen te bieden hun talenten te ontwikkelen. Start daarmee op lokaal niveau, betrek daar de amateurmuziek sector actief in.
Maatschappelijke relevantie en de opkomst van een nieuw publiek
Sinds de coronapandemie is er een merkbare toename in concertbezoek, met name onder een jonger publiek. Dit is een duidelijk signaal dat er een groeiende behoefte is aan cultuurparticipatie die aansluit bij de huidige maatschappelijke en muzikale trends. Diversiteit en inclusiviteit moeten hierbij voorop staan. Het gaat niet alleen om kleur of gender, maar ook om het bieden van kansen aan verschillende muzikale stijlen, achtergronden en generaties. Het is van cruciaal belang dat we de volgende generatie musici de ruimte geven om hun stempel te drukken op de toekomst. Start daar lokaal mee.
De rol van de amateurmuzieksector in beleidsontwikkeling
De professionals in de amateurmuzieksector moeten actief betrokken worden bij de ontwikkeling van lokaal, regionaal en nationaal beleid. Hun praktische ervaring en expertise zijn onmisbaar om effectief beleid te creëren dat aansluit bij de realiteit van de muziekgemeenschap. Het is onacceptabel dat deze professionals slechts gezien worden als uitvoerders; zij moeten als volwaardige partners worden erkend in het beleidsvormingsproces.
De BvOI roept op tot concrete maatregelen om deze samenwerking te formaliseren. Alleen door het volledige potentieel van de gehele muziekketen te benutten, kunnen we een bloeiende en toegankelijke muzieksector waarborgen die waardevol is voor musici en publiek.
Namens het bestuur van de Bond van Orkestdirigenten en Instructeurs (BvOI),
Johan Boonekamp
Voorzitter
