In een brief leggen we uit hoe dirigenten en instructeurs werken en doen we aanbevelingen voor een beoordeling die past bij deze beroepspraktijk. Deze volledige reactie is onderaan dit bericht als bijlage te downloaden.

Vaste repetitietijden betekenen niet automatisch dat iemand in loondienst werkt

Een orkest kan alleen samen repeteren als de muzikanten op hetzelfde moment op dezelfde plek zijn. Daarom liggen repetitiedagen, tijden en locaties vaak vooraf vast. Dat zegt op zichzelf nog niet wie bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd. Dirigenten bepalen voor het grootste deel zelf hoe zij een repetitie aanpakken, welke oefeningen zij gebruiken en hoe zij de muzikale of pedagogische doelen bereiken.

De BvOI vraagt daarom om bij de werkrelatietoets onderscheid te maken tussen afspraken over tijd en plaats enerzijds, en inhoudelijke aansturing anderzijds. Concrete voorbeelden uit de culturele sector kunnen opdrachtgevers en zelfstandigen helpen om de regels goed toe te passen.

De opdracht is breder dan de repetitie

Dirigenten bereiden muziek voor, bestuderen partituren en leiden repetities en optredens. Afhankelijk van de opdracht stemmen zij ook af met besturen en musici, begeleiden zij solisten, passen zij repertoire aan of ondersteunen zij de ontwikkeling van leden. Instructeurs geven les en begeleiden groepen. Ook voor hen kan het werk voorbereiding, overleg en begeleiding omvatten.

De vergoeding is vaak afgesproken per repetitie, les of optreden. Extra werkzaamheden worden meestal niet apart betaald. Daardoor kan het bedrag per bijeenkomst een onvolledig beeld geven van de totale inzet. In veel gevallen voldoen de tarieven bovendien nog niet aan fair-paynormen. De BvOI vraagt daarom om de volledige opdracht mee te wegen en vooraf duidelijke afspraken te maken over werkzaamheden en vergoeding.

Ruimte voor een hybride beroepspraktijk

Veel dirigenten combineren opdrachten voor meerdere verenigingen met lesgeven, coachen, optreden of ander zelfstandig werk. Een deel werkt daarnaast in loondienst. De BvOI vindt de eis van drie opdrachtgevers in beginsel passend. Een langdurige samenwerking met een vereniging moet op zichzelf echter geen reden zijn om zelfstandigheid af te wijzen. De beoordeling moet kijken naar de werkelijke opdrachten en de volledige beroepspraktijk.

Ook moet er ruimte zijn om passende voorzieningen te kiezen. Een vast minimumbedrag voor pensioen of verzekering past niet zonder meer bij wisselende zelfstandige inkomsten of bij mensen die al dekking hebben via loondienst. De BvOI vraagt om bestaande voorzieningen mee te tellen en dubbele lasten te voorkomen.

Onze aanbevelingen

In de reactie vraagt de BvOI het kabinet onder meer om:

• voorbeelden te geven van groepsgebonden werk, zoals repetities en lessen met vaste tijden en locaties;
• duidelijk te maken wie de werkwijze bepaalt en hoeveel ruimte de dirigent of instructeur heeft;
• de volledige opdracht en de bijbehorende vergoeding te beoordelen, met aandacht voor fair pay;
• de eis van drie opdrachtgevers toe te passen op de werkelijke opdrachten en werkzaamheden;
• bestaande voorzieningen mee te laten tellen en geen vast minimumbedrag voor pensioen of verzekering op te leggen;
• te volgen of zelfstandigen opdrachten verliezen zonder dat daar werk in loondienst voor terugkomt;
• arbeidsmarktbeleid, cultuurbeleid en de financiering van amateurkunst beter op elkaar af te stemmen;
• de gevolgen van de wet voor werk, inkomen en administratie te onderzoeken;
• studenten aan conservatoria en kunstvakopleidingen beter voor te bereiden op zelfstandig werken.

De BvOI steunt duidelijke regels die schijnzelfstandigheid tegengaan en werkenden beschermen. Die regels moeten tegelijk passen bij de manier waarop dirigenten en instructeurs hun werk uitvoeren.