Eerst een voorbehoud. Deze plannen zijn niet in beton gegoten. D66, CDA en VVD hebben geen meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer en zullen dus steun moeten zoeken. Er kan nog het nodige veranderen. Ook de cijfers van het Centraal Planbureau (hierna: CPB) en het Nibud zijn ramingen, geen beloften. Toch geven de plannen een aardig inkijkje in wat 2027 financieel voor jou in petto heeft.

Wat gebeurt er met jouw koopkracht?

Het Nibud rekende voor ruim honderd voorbeeldhuishoudens door wat de kabinetsplannen betekenen voor de portemonnee. Gemiddeld daalt de koopkracht met 0,1%, voor het eerst een daling sinds de energiecrisis van 2022. Het somberst is het beeld voor zelfstandigen zonder kinderen: dertien van de zeventien voorbeelden laten een daling zien. Bij werknemers is het beeld iets gunstiger, maar van wezenlijke vooruitgang is ook daar geen sprake.

Volgens het CPB stijgen de cao-lonen gemiddeld met 3,8% tegenover een inflatie van 2,7%. Toch daalt de koopkracht van de meeste werkenden. Dat komt vooral doordat de belastingtarieven omhooggaan: van 35,70 naar 36,23% in de eerste schijf en van 37,56 naar 38,16% in de tweede. Zonder die verhoging zou de gemiddelde koopkracht er ruim een procent op vooruitgaan, rekent het Nibud voor.

Het blijven rekenvoorbeelden. Je eigen situatie, en of je toeslagen aanvraagt, kan de uitkomst flink veranderen. Voor zzp’ers is de les vooral dat ze hun tarieven voor 2027 voldoende moeten indexeren.

» Lees verder over leren indexeren als culturele of creatieve zzp’er

Minder belastingvoordeel voor zzp’ers

De zelfstandigenaftrek daalt van €1.200 naar €900. Dat besluit is niet nieuw: het is de laatste stap van een afbouw die jaren geleden al is ingezet. Voor starters is de ingreep veel groter. Het kabinet wil de startersaftrek verlagen van €2.123 naar €10: een symbolisch bedragje, want in 2028 verdwijnt de regeling helemaal. Er komt geen overgangsregeling: ook wie al is begonnen en nog recht op de aftrek dacht te hebben, valt onder het voorstel. Voor een startende zzp’er scheelt dat al snel enkele honderden euro’s belasting per jaar.

Niet ieder ondernemersvoordeel verdwijnt. De mkb-winstvrijstelling blijft 12,7 procent. Die regeling geldt niet alleen voor bedrijven met personeel, maar voor alle ondernemers in de inkomstenbelasting, dus ook voor zzp’ers.

Het cultuurbudget stijgt met 1,8%: goed nieuws?

Nee, niet echt. De uitgaven aan cultuur gaan van €1,447 miljard naar €1,473 miljard: €26 miljoen erbij. Maar omdat de prijzen naar verwachting met 2,7% stijgen, kan de sector daar minder voor kopen. Na correctie voor inflatie krimpt het budget met ongeveer 0,9%.

Van die €26 miljoen gaat bovendien €16,7 miljoen naar CIIIC, een tijdelijk programma rond immersieve technologie. Voor de culturele basisinfrastructuur en de rijkscultuurfondsen samen blijft slechts €1,2 miljoen over.

Voor fair pay komt er geen nieuwe, brede financiële impuls. Het ministerie onderzoekt in 2027 wel wat de extra middelen sinds 2025 hebben opgeleverd.

Goed nieuws: de btw-vrijstelling blijft

De btw-vrijstelling voor componisten, schrijvers en journalisten wordt niet afgeschaft. Eerder hingen er donkere wolken boven deze belangrijke vrijstelling, zoals onlangs toegelicht door Thomas Drissen (De Creatieve Coalitie) bij NPO Klassiek. Ook het btw-tarief van 9 procent voor onder meer cultuur, boeken en kranten blijft behouden. Dat is inmiddels geen verrassing meer: na de succesvolle campagne van de afgelopen jaren werd het verlaagde tarief vorig jaar wettelijk vastgelegd. Voor sierteelt gaat de btw per 2028 wél omhoog, van 9 naar 21 procent.

Wat merk je hier straks van?

Voor de gemiddelde professional in de culturele en creatieve sector wordt 2027 een jaar van stilstand of lichte achteruitgang. Voor de sector geldt hetzelfde. De cultuurbegroting groeit op papier en krimpt in koopkracht. Bij media is de bezuiniging verzacht, niet verdwenen.

Wat kun je zelf doen? Als zzp’er is het advies: indexeer je tarieven voor 2027 en laat ze meestijgen met de inflatie. Volgens Peter van den Bunder, belangenbehartiger bij de Kunstenbond, laten deze kabinetsplannen in ieder geval een trendbreuk zien:

“Deze plannen laten een einde zien van het stimuleren van cultureel ondernemerschap, zonder dat hier een goed alternatief voor is. De positie van kunstenaars staat al onder grote druk. Dit heeft wat ons betreft consequenties voor de nieuwe culturele infrastructuur vanaf 2029.”

De kabinetsplanen moeten nog een meerderheid vinden in de politiek. Eerst bij de Algemene Politieke Beschouwingen, later bij de behandeling van de OCW-begroting.

Bron tekst + beeld: De Creatieve Coalitie